Bảo tồn rạn san hô gắn với sinh kế cộng đồng

Ngày 08/4/2026, tại xã Ô Loan, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh phối hợp cùng các đơn vị liên quan tổ chức hội nghị khởi động Dự án “Thúc đẩy quản lý bảo tồn rạn san hô gắn với du lịch cộng đồng và phát huy giá trị văn hóa làng biển”. Dự án do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc tài trợ, hướng đến mục tiêu kép: bảo tồn hệ sinh thái biển và tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Tham dự chương trình có đại diện Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành; đại diện tổ chức tài trợ, chuyên gia, nhà khoa học; chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể, hợp tác xã và người dân trên địa bàn. 

Quang cảnh Hội nghị

Việc khởi động dự án diễn ra trong bối cảnh bảo tồn tài nguyên biển, nhất là hệ sinh thái rạn san hô, đang đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm. Không chỉ có ý nghĩa về môi trường, rạn san hô còn gắn với nguồn lợi thủy sản, cảnh quan tự nhiên và đời sống của cộng đồng dân cư vùng ven biển. 

Rạn san hô được ví như “rừng mưa nhiệt đới” dưới đáy biển, là một trong những hệ sinh thái tự nhiên có năng suất và đa dạng sinh học cao. Hệ sinh thái này có chức năng điều hòa môi trường, cung cấp nơi cư trú, sinh sản và ương giống của nhiều loài thủy sinh vật; đồng thời cung cấp nguồn lợi thủy sản, bảo vệ bờ biển và tạo cảnh quan cho hoạt động du lịch.

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, Trưởng Ban chỉ đạo quốc gia UNDP/GEF SGP phát biểu thảo luận tại chương trình.

Không chỉ có giá trị về sinh thái, rạn san hô còn có ý nghĩa đối với nghề cá và bảo tồn biển. Một hecta rạn san hô ở ngoài khơi Biển Đông có giá trị khoảng 350 nghìn USD/ha/năm. Đây cũng là nơi sinh sống của khoảng 3.000 loài sinh vật biển, trong đó có nhiều loài hải sản có giá trị. Vì vậy, bảo vệ rạn san hô cũng là bảo vệ nguồn lợi thủy sản và cơ sở phát triển nghề cá.

Tuy nhiên, đi cùng với giá trị là những tác động ngày càng rõ nét. Hiện nay, khoảng 80% rạn san hô ở biển nước ta đang bị đe dọa; trong đó, một nửa ở mức đe dọa cao và khoảng 50% có độ phủ ở mức trung bình và thấp.

Trong bức tranh chung đó, khu vực biển Phú Yên cũ (nay là phía Đông, tỉnh đắk lắk) là nơi có nhiều điều kiện tự nhiên gắn với hệ sinh thái biển và ven bờ. Với đường bờ biển dài khoảng 189 km, nơi đây có nhiều đầm, vịnh và danh thắng như đầm Cù Mông, vịnh Xuân Đài, đầm Ô Loan, vịnh Vũng Rô, Gành Đá Đĩa, quần thể Hòn Yến... Đây là vùng có ngư trường rộng lớn, đa dạng thủy hải sản và có hệ sinh thái rạn san hô - nguồn vốn tự nhiên cho nuôi trồng, khai thác thủy sản và du lịch.

Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, UBND xã Ô Loan và Hợp tác xã Du lịch Hòn Yến ký kết phối hợp thực hiện, chụp ảnh lưu niệm cùng các đaị biểu tham dự

Đáng chú ý, vùng biển gần bờ Phú Yên hiện có khoảng 182 loài san hô, phân bố chủ yếu ở các khu vực ven đảo và ven bờ biển. Riêng tại quần thể Hòn Yến, diện tích rạn san hô khoảng 12,7 ha với 17 loài san hô sinh sống và phát triển trên nền đá núi lửa bazan, cùng hơn 6 ha thảm cỏ biển…

Tuy vậy, khu vực này cũng đang chịu nhiều tác động như ô nhiễm môi trường, khai thác san hô, giẫm đạp và săn bắt hải sản. Bảo tồn rạn san hô vì vậy được xác định là nhiệm vụ ưu tiên, cùng với việc củng cố, mở rộng các khu bảo tồn biển và phát triển các mô hình bảo vệ rạn san hô quy mô cộng đồng.

Việc khởi động dự án tại xã Ô Loan không chỉ mang ý nghĩa mở đầu cho một hoạt động cụ thể tại địa phương mà còn hướng tới sự phối hợp giữa các bên trong bảo tồn tài nguyên biển gắn với du lịch cộng đồng và phát huy giá trị văn hóa làng biển.

T.Nguyên