Khảo sát thực địa phục vụ nghiên cứu giải pháp ứng phó xâm nhập mặn vùng ven biển

Ngày 21 và 22/8/2026, để phục vụ đề tài khoa học cấp tỉnh “Xây dựng cơ sở khoa học cho các giải pháp ứng phó xâm nhập mặn phục vụ phát triển kinh tế vùng ven biển tỉnh Phú Yên”, Viện Các Khoa học Trái đất tổ chức đoàn khảo sát thực địa, với sự tham gia của TS. Hoàng Thanh Sơn, Chủ nhiệm đề tài và đại diện Phòng Quản lý Khoa học, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tham gia kiểm tra, giám sát.

Đề tài do Viện Các Khoa học Trái đất chủ trì, thực hiện từ tháng 6/2025 đến tháng 5/2027. Theo kế hoạch, hoạt động khảo sát thực địa đợt này được triển khai trong 22 ngày, từ 6/8/2026 đến hết ngày 27/8/2026. Nội dung khảo sát gồm đo địa hình, độ mặn nước sông, lấy mẫu phân tích và khảo sát thực trạng mặt đất tại các xã ven biển phục vụ giải đoán ảnh viễn thám về các chỉ thị mặn.

Bà Nguyễn Thị Hà Giang, Phó Trưởng phòng Quản lý Khoa học (Sở KH&CN) tham gia kiểm tra, giám sát hoạt động khảo sát thực địa của đoàn công tác

Trong hai ngày 21 và 22/8, đoàn khảo sát thực hiện đo độ mặn từ cửa sông về phía thượng lưu và đo, vẽ mặt cắt khu vực cầu Đà Rằng cũ. Các số liệu thu thập từ thực địa là nguồn dữ liệu phục vụ các nội dung nghiên cứu của đề tài.

Trước đó, trong quá trình triển khai đề tài, các chuyên gia, nhà khoa học đã tiến hành đo độ mặn theo từng tầng nước, xác định ranh giới mặn và lấy mẫu phục vụ phân tích tại hạ lưu, cửa sông Kỳ Lộ (cửa Tiên Châu), sông Ba (cửa Đà Diễn) và sông Bàn Thạch (cửa Đà Nông). Kết quả bước đầu cho thấy, khi triều cường kết hợp nắng nóng kéo dài, nước mặn có nồng độ từ 4‰ trở lên đã lấn sâu vào nội đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến một số điểm lấy nước phục vụ tưới tiêu và sinh hoạt.

Theo TS. Hoàng Thanh Sơn, Chủ nhiệm đề tài, xâm nhập mặn xảy ra khi nước biển theo các cửa sông lấn sâu vào đất liền dưới tác động của triều cường, nước biển dâng và sự suy giảm nguồn nước ngọt từ thượng nguồn. Tình trạng này diễn ra mạnh tại vùng giao thoa giữa sông và biển, làm gia tăng nồng độ muối hòa tan, ảnh hưởng chất lượng nước và hệ sinh thái cửa sông.

TS. Hoàng Thanh Sơn, Chủ nhiệm đề tài (áo đen) đang chuẩn bị máy móc, thiết bị đo đạc

Thực tế tại khu vực hạ lưu cho thấy tác động của xâm nhập mặn đã hiện hữu. Tại xã Hòa Xuân, nhiều giếng nước sinh hoạt của người dân bị nhiễm mặn trong mùa khô. Tại xã Tuy An Đông, tình trạng mặn lấn sâu đang đe dọa diện tích nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Địa phương mong muốn có bản đồ dự báo mặn chính xác để chủ động mùa vụ và bảo vệ nguồn nước lâu dài…

Từ số liệu đo đạc và mẫu nước thu thập tại thực địa, nhóm nghiên cứu sẽ sử dụng để hiệu chỉnh, kiểm định các mô hình toán mô phỏng xâm nhập mặn. Dữ liệu quan trắc cũng được tích hợp với ảnh vệ tinh để xây dựng bản đồ ranh giới mặn tỷ lệ 1/50.000.

Việc khảo sát, đo đạc thực địa được triển khai nhằm bổ sung dữ liệu về địa hình, độ mặn và hiện trạng khu vực nghiên cứu, làm cơ sở cho quá trình phân tích, mô phỏng xâm nhập mặn và xây dựng các giải pháp ứng phó, góp phần bảo vệ an ninh nguồn nước và phục vụ phát triển kinh tế vùng ven biển.

Trong quá trình này, sự phối hợp của Sở Khoa học và Công nghệ trong kiểm tra, giám sát và trao đổi chuyên môn góp phần bảo đảm các hoạt động khảo sát được thực hiện theo kế hoạch của đề tài, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý về khoa học và công nghệ theo dõi sát quá trình triển khai nhiệm vụ, kịp thời nắm bắt những kết quả từ thực địa phục vụ công tác quản lý và định hướng nghiên cứu trong thời gian tới.

T.Nguyên