Gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu phát triển của địa phương

Kết nối nguồn lực nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn, thúc đẩy ứng dụng và chuyển giao công nghệ là trọng tâm chương trình làm việc của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Đắk Lắk với các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh từ ngày 8 đến 14/9/2026. Hoạt động nhằm rà soát tiềm lực nghiên cứu, các kết quả có khả năng ứng dụng, đồng thời nhận diện những điểm nghẽn trong quá trình đưa kết quả nghiên cứu từ nhà trường vào thực tiễn.

Phát huy nguồn lực nghiên cứu, thúc đẩy ứng dụng

Các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng trên địa bàn có nguồn lực nghiên cứu khá đa dạng, với đội ngũ chuyên gia, các nhóm nghiên cứu và kết quả khoa học, công nghệ tập trung ở nhiều lĩnh vực gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Đây là nguồn lực quan trọng để mở rộng hoạt động nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra từ cơ sở.

Quang cảnh buổi làm việc tại trường Đại học Tây Nguyên. Ảnh: Trần Định

Tại Trường Đại học Tây Nguyên, giai đoạn 2021–2025, nhà trường thực hiện 519 đề tài, dự án, trong đó có 25 nhiệm vụ cấp bộ, 12 nhiệm vụ cấp tỉnh và 23 hợp đồng chuyển giao công nghệ. Các kết quả nghiên cứu tập trung vào nhiều lĩnh vực gắn với lợi thế của khu vực như nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi – thú y, công nghệ sinh học, y tế và khoa học xã hội. Tuy nhiên, nhà trường cũng chỉ ra rằng hoạt động chuyển giao còn chủ yếu ở quy mô nhỏ; liên kết giữa nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa chưa chặt chẽ, trong khi nguồn lực và cơ chế tài chính cho nghiên cứu, chuyển giao còn hạn chế.

Quang cảnh buổi làm việc tại trường Đại học Xây dựng miền Trung

Trong khi đó, Trường Đại học Xây dựng Miền Trung có thế mạnh nghiên cứu về xây dựng, kiến trúc, giao thông, vật liệu mới và các hướng ứng dụng AI, BIM, GIS, phát triển hạ tầng bền vững. Giai đoạn 2021–2025, trường thực hiện 371 đề tài, dự án, gồm 01 nhiệm vụ cấp Nhà nước, 02 nhiệm vụ Nafosted và 17 nhiệm vụ cấp bộ.

Ở khối giáo dục nghề nghiệp, Trường Cao đẳng Công Thương Miền Trung có 119 nhà giáo, trong đó 10 tiến sĩ, 88 thạc sĩ và 66 người thuộc lĩnh vực khoa học kỹ thuật và công nghệ. Giai đoạn 2022–9/2026, trường có 5 đề tài cấp trường, 103 sáng kiến cấp trường, 254 bài báo trong nước và 13 bài báo quốc tế. Một số kết quả đã được chuyển giao như chất tẩy rửa sinh học, xử lý rác hữu cơ, thiết bị hỗ trợ khai thác cá ngừ, thiết bị cảnh báo mực nước và robot phun thuốc bảo vệ thực vật.

Tại Trường Đại học Phú Yên, định hướng nghiên cứu cũng được gắn với các vấn đề thực tiễn như chuyển đổi số trong giáo dục, nông nghiệp, du lịch, kinh tế số, dữ liệu số và ứng dụng GIS. Nhà trường đặt mục tiêu trong giai đoạn 2026–2027 có ít nhất 60% đề tài cấp trường gắn trực tiếp với nhu cầu thực tiễn hoặc 8 bài toán lớn của tỉnh, đồng thời xây dựng các nhóm nghiên cứu liên ngành có khả năng chuyển giao hoặc liên kết với doanh nghiệp khoa học, công nghệ. Một số kết quả của trường đã được ứng dụng trong thực tế như phát triển sản phẩm du lịch nông nghiệp tại cao nguyên Vân Hòa, du lịch cộng đồng bền vững, số hóa nội dung giới thiệu di tích lịch sử; ứng dụng Moodle trong quản lý đào tạo và xử lý giờ giảng; nghiên cứu chính sách tài chính, kế toán cho doanh nghiệp nhỏ và vừa…

Những kết quả trên cho thấy nguồn lực nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng khá đa dạng, có khả năng tham gia giải quyết nhiều vấn đề thực tiễn. Tuy nhiên, để những nguồn lực này phát huy hiệu quả hơn, cần có cơ chế kết nối từ khâu xác định nhu cầu, đặt hàng nghiên cứu đến hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm và đưa sản phẩm vào thị trường.

Tăng cường kết nối nghiên cứu – ứng dụng – thị trường

Qua các buổi làm việc, vấn đề được đặt ra không chỉ là năng lực nghiên cứu mà quan trọng hơn là cách kết nối năng lực đó với nhu cầu thực tế. Việc xác định bài toán, tìm kiếm nhóm nghiên cứu phù hợp, hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm, bảo hộ sở hữu trí tuệ, tìm đơn vị tiếp nhận và thương mại hóa sản phẩm cần được thực hiện theo một chuỗi liên kết thay vì diễn ra riêng lẻ.

Quang cảnh buổi làm việc tại trường Cao đẳng Công thương miền Trung

Từ yêu cầu này, Trung tâm Đổi mới sáng tạo tỉnh định hướng xây dựng cơ sở dữ liệu về chuyên gia, nhóm nghiên cứu, công nghệ, kết quả nghiên cứu, sáng chế, giải pháp hữu ích, nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp và các dự án khởi nghiệp. Cùng với đó là tăng cường các hoạt động kết nối cung – cầu công nghệ, hội thảo, tập huấn, hỗ trợ hoàn thiện và thử nghiệm công nghệ.

Định hướng này được đặt trong mô hình Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp, trong đó Trung tâm giữ vai trò kết nối; các trường, viện cung cấp nguồn lực khoa học, công nghệ và chuyên gia; doanh nghiệp tham gia đặt hàng, thử nghiệm, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Qua các buổi làm việc, nhu cầu kết nối không chỉ được đặt ra ở khâu chuyển giao mà ngay từ quá trình xác định bài toán và hình thành nhiệm vụ nghiên cứu. Các trường đề xuất tăng cường cơ chế để địa phương nêu nhu cầu, đặt hàng, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở nghiên cứu tham gia đề xuất, tuyển chọn và triển khai những nhiệm vụ gắn với thực tiễn. Đây được xem là khâu quan trọng để nâng cao khả năng ứng dụng của kết quả nghiên cứu, hạn chế tình trạng nghiên cứu tách rời nhu cầu của địa phương.

Từ góc độ liên kết khu vực, Trường Đại học Phú Yên đề xuất tăng cường chia sẻ cơ sở dữ liệu chuyên gia, kết nối các phòng thí nghiệm dùng chung và nghiên cứu khả năng hình thành một phân khu chức năng của Trung tâm Đổi mới sáng tạo tỉnh tại trường, hướng tới kết nối cung – cầu công nghệ, ươm tạo khởi nghiệp và chuyển giao công nghệ ở khu vực phía Đông.

Đoàn công tác của Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Ban lãnh đạo trường Đại học Phú Yên chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: Thu Hương

Đây cũng là những thông tin thực tiễn quan trọng để Trung tâm tiếp tục nghiên cứu, tham mưu định hướng xây dựng Trung tâm nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo cấp vùng, hướng tới hình thành đầu mối nghiên cứu ứng dụng, kết nối nguồn lực và thúc đẩy hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong khu vực.

Các kết quả trao đổi sẽ được tổng hợp, phục vụ Hội thảo “Phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045” trong thời gian tới, qua đó góp phần làm rõ nhu cầu thực tiễn, khả năng đáp ứng của các tổ chức nghiên cứu và cơ chế kết nối để đưa kết quả khoa học, công nghệ vào ứng dụng và thị trường.

T.Nguyên